Nội dung
Khi Nghị định 314/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 25/9/2026, hoạt động kinh doanh dịch vụ sàn dữ liệu tại Việt Nam sẽ chính thức trở thành một ngành nghề có điều kiện, được kiểm soát chặt chẽ về mặt pháp lý, kỹ thuật và an ninh dữ liệu. Nhiều tổ chức, doanh nghiệp đang quan tâm đến câu hỏi kinh doanh dịch vụ sàn dữ liệu cần điều kiện gì và có bắt buộc phải xin cấp phép hay không. Dưới đây là những phân tích dựa trên nội dung của Nghị định 314.
Điều kiện tham gia giao dịch trên sàn dữ liệu của các tổ chức, cá nhân
Để được tham gia giao dịch trên sàn dữ liệu (với tư cách Bên bán, Bên mua hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ), các chủ thể phải đáp ứng điều kiện tương ứng với từng loại hình – bao gồm cả tổ chức lẫn cá nhân.
Tổ chức pháp nhân Việt Nam: phải là pháp nhân được thành lập và hoạt động hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam; không đang trong quá trình chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, chuyển đổi, giải thể hoặc phá sản theo quy định của pháp luật. Đây là yêu cầu nhằm đảm bảo tính ổn định pháp lý của chủ thể tham gia thị trường dữ liệu.
Tổ chức pháp nhân nước ngoài: phải được thành lập hợp pháp theo pháp luật nơi đặt trụ sở và đáp ứng các điều kiện tham gia giao dịch theo pháp luật dân sự. Ngoài ra, tổ chức bắt buộc phải có hiện diện thương mại, chi nhánh hoặc văn phòng đại diện tại Việt Nam theo pháp luật Việt Nam hoặc theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Quy định này giúp cơ quan quản lý có đầu mối kiểm soát, xử lý khi có vấn đề phát sinh.
Cá nhân: phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định của pháp luật. Đây là điều kiện áp dụng cho cá nhân muốn tham gia giao dịch với tư cách Bên bán hoặc Bên mua – một đối tượng mà nhiều bài viết bỏ sót khi đề cập về sàn dữ liệu.
Tổ chức cung cấp sản phẩm, dịch vụ về dữ liệu thuộc ngành nghề có điều kiện: phải được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh theo quy định của pháp luật chuyên ngành trước khi tham gia hoạt động trên sàn.
Xem thêm: Sàn dữ liệu là gì? Nghị định 314/2026/NĐ-CP quy định thế nào?
Yêu cầu bắt buộc về an ninh mạng
Một trong những điều kiện kỹ thuật then chốt được nêu tại khoản 4 Điều 5 Nghị định 314 là các sàn dữ liệu phải đảm bảo mức độ an toàn hệ thống thông tin từ cấp độ 3 trở lên. Đây là mức yêu cầu tương đối cao trong hệ thống phân loại an ninh mạng hiện hành, đòi hỏi tổ chức kinh doanh dịch vụ sàn dữ liệu phải đầu tư nghiêm túc về hạ tầng công nghệ, quy trình bảo mật và nhân sự chuyên trách an ninh mạng.
Bên cạnh yêu cầu về cấp độ an toàn hệ thống, các sàn dữ liệu khác ngoài Sàn dữ liệu quốc gia còn phải đảm bảo khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu với Sàn dữ liệu quốc gia thông qua nền tảng chia sẻ, điều phối dữ liệu do Trung tâm dữ liệu quốc gia hướng dẫn. Đây là điều kiện vận hành gắn liền với tính đồng bộ của toàn bộ hệ sinh thái sàn dữ liệu trên phạm vi cả nước, không chỉ là yêu cầu nội bộ của từng doanh nghiệp.
Lưu ý cập nhật: Khung pháp lý về cấp độ an toàn hệ thống thông tin hiện được quy định tại Nghị định 331/2026/NĐ-CP (thay thế Nghị định 85/2016), ban hành theo Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15. Cơ quan thẩm định và hướng dẫn triển khai hiện thuộc Bộ Công an (thay cho Bộ TT&TT trước đây).
Trách nhiệm tuân thủ theo Nghị định 169/2025
Điều 31 Nghị định 314 quy định tổ chức kinh doanh dịch vụ sàn dữ liệu phải thực hiện đầy đủ các nội dung tại Điều 35 Nghị định số 169/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025 của Chính phủ về hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và sản phẩm, dịch vụ về dữ liệu. Điều này cho thấy khung pháp lý về sàn dữ liệu không tồn tại độc lập mà được đặt trong hệ thống quy định chung về dữ liệu và công nghệ, đòi hỏi doanh nghiệp cần đối chiếu đồng thời cả hai văn bản khi triển khai hoạt động thực tế, thay vì chỉ căn cứ riêng Nghị định 314.
Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh áp dụng cho loại dịch vụ nào
Căn cứ nội dung Nghị định, có ba nhóm hoạt động liên quan đến sàn dữ liệu được nhắc đến gắn với yêu cầu về Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh, bao gồm kinh doanh dịch vụ sàn dữ liệu, kinh doanh dịch vụ trung gian dữ liệu và kinh doanh, cung cấp sản phẩm, dịch vụ phân tích, tổng hợp dữ liệu.
Đây đều là những hoạt động có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của bên bán, bên mua cũng như tính an toàn của dữ liệu được giao dịch trên sàn, do vậy Nhà nước đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ về điều kiện năng lực trước khi tổ chức được phép cung cấp dịch vụ.
Cần lưu ý rằng nội dung Nghị định 314 hiện chưa nêu cụ thể trình tự, hồ sơ và thời hạn giải quyết thủ tục cấp Giấy chứng nhận. Bộ Công an dự kiến sẽ có văn bản hướng dẫn chi tiết hơn trong thời gian tới. Doanh nghiệp nên chủ động theo dõi để chuẩn bị hồ sơ phù hợp ngay khi có quy định cụ thể.
Sàn dữ liệu quốc gia được miễn thủ tục cấp phép
Sàn dữ liệu quốc gia, do Trung tâm dữ liệu quốc gia thuộc Bộ Công an xây dựng và vận hành, không phải thực hiện thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ sàn dữ liệu, Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh sản phẩm, dịch vụ trung gian, phân tích, tổng hợp dữ liệu. Tuy nhiên, Trung tâm dữ liệu quốc gia vẫn phải bảo đảm đầy đủ các điều kiện tương ứng về tổ chức bộ máy, nhân sự chuyên môn, hạ tầng kỹ thuật, hệ thống công nghệ, an ninh mạng, an ninh dữ liệu và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Ngược lại, với các sàn dữ liệu khác do tổ chức, doanh nghiệp tư nhân đứng ra kinh doanh, việc thực hiện đầy đủ thủ tục cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh vẫn là yêu cầu bắt buộc trước khi chính thức đưa sàn vào hoạt động.
Doanh nghiệp nên làm gì trước thời điểm 25/9/2026
Với các tổ chức đang có kế hoạch kinh doanh dịch vụ sàn dữ liệu, việc chuẩn bị sớm là điều cần thiết:
- Rà soát tư cách pháp nhân: đảm bảo không thuộc trường hợp đang chia tách, giải thể hoặc phá sản.
- Đánh giá hiện trạng hệ thống: đối chiếu với yêu cầu an toàn cấp độ 3 theo Nghị định 331/2026 để có kế hoạch đầu tư, nâng cấp phù hợp.
- Nghiên cứu Điều 35 Nghị định 169/2025: xác định rõ các nghĩa vụ cần thực hiện đồng thời với Nghị định 314.
- Chuẩn bị hồ sơ đăng ký tài khoản giao dịch: tài khoản định danh điện tử mức độ 02 (VNeID) đối với tổ chức, cá nhân trong nước; hợp pháp hóa lãnh sự đối với chủ thể nước ngoài không có VNeID (Điều 18 ND314).
- Theo dõi văn bản hướng dẫn từ Bộ Công an: về quy trình, thành phần hồ sơ cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh.
Lưu ý: Nội dung bài viết được tổng hợp dựa trên Nghị định số 314/2026/NĐ-CP ngày 08/8/2026 của Chính phủ quy định hoạt động của sàn dữ liệu, mang tính chất tham khảo và không thay thế văn bản pháp luật gốc.
