Nội dung

Ngày 08/8/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 314/2026/NĐ-CP quy định hoạt động của sàn dữ liệu, văn bản pháp lý đầu tiên tại Việt Nam thiết lập một khung khổ riêng, đầy đủ cho việc mua bán, trao đổi dữ liệu như một loại “hàng hóa” có tổ chức. Đây1. Sàn dữ liệu là gì?

Có thể hiểu đơn giản, sàn dữ liệu là một nền tảng số đóng vai trò trung gian, kết nối:

Bên bán: tổ chức, cá nhân kinh doanh, sở hữu hoặc có quyền hợp pháp để cung cấp quyền khai thác, sử dụng dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ về dữ liệu.
Bên mua: tổ chức, cá nhân có nhu cầu nhận quyền khai thác, sử dụng các dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ đó.

Toàn bộ quá trình từ niêm yết, chào mua – chào bán, đấu giá, đàm phán cho đến ký kết và thực hiện giao dịch đều diễn ra trên môi trường điện tử, thông qua hợp đồng điện tử được xác lập trên hệ thống của sàn. Đơn vị tiền tệ sử dụng trong giao dịch là đồng Việt Nam (VND).

Ngoài chức năng kết nối mua – bán, sàn dữ liệu còn cung cấp các dịch vụ đi kèm như: dịch vụ chào mua và chào bán, dịch vụ trung gian dữ liệu (hỗ trợ tìm kiếm, đàm phán, thẩm định hồ sơ), dịch vụ phân tích – tổng hợp dữ liệu (tạo ra sản phẩm dữ liệu có giá trị gia tăng), dịch vụ hỗ trợ định giá, dịch vụ đấu giá dữ liệu và dịch vụ tư vấn xây dựng, vận hành sàn.

Một điểm đáng lưu ý: sản phẩm hình thành từ hoạt động phân tích, tổng hợp phải được công bố rõ là “sản phẩm dữ liệu có giá trị gia tăng”, không được đánh đồng với dữ liệu gốc, nhằm tránh gây hiểu nhầm cho bên mua.

2. Nguyên tắc hoạt động của sàn dữ liệu

Nghị định đặt ra một số nguyên tắc xuyên suốt cho mọi hoạt động trên sàn dữ liệu:

Tôn trọng quyền sở hữu, quyền khai thác, quyền sử dụng hợp pháp đối với dữ liệu; đảm bảo quyền tự do giao dịch, đầu tư, kinh doanh dữ liệu theo pháp luật.
Đảm bảo công bằng, công khai, minh bạch trong niêm yết, giao dịch và định giá.
Đảm bảo an ninh mạng, an ninh dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân và bí mật nhà nước trong suốt quá trình giao dịch, lưu trữ.
Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia giao dịch trên sàn dữ liệu.
Bảo đảm tính chính xác, hợp lệ, toàn vẹn, có thể truy xuất nguồn gốc của dữ liệu được giao dịch.
Nghiêm cấm việc lợi dụng sàn dữ liệu để mua bán dữ liệu cá nhân trái phép. Dữ liệu có nguồn gốc từ dữ liệu cá nhân chỉ được giao dịch khi đã được khử nhận dạng và đáp ứng các điều kiện theo pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Tuân thủ pháp luật về sở hữu trí tuệ, an ninh mạng và các quy định liên quan khác.

3. Hai loại sàn dữ liệu: Sàn quốc gia và các sàn khác

Nghị định 314 phân loại sàn dữ liệu thành hai nhóm chính:

a) Sàn dữ liệu quốc gia

Do Trung tâm dữ liệu quốc gia (Bộ Công an) xây dựng, quản lý, vận hành, giám sát, kiểm tra, đánh giá.
Cung cấp môi trường giao dịch dữ liệu từ các nguồn: Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia, cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, dữ liệu do cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc quản lý, cũng như dữ liệu do tổ chức, cá nhân khác cung cấp.
Được tổ chức, quản lý, vận hành trên môi trường điện tử tại địa chỉ: https://sandulieuquocgia.gov.vn.
Tổ chức kinh doanh dịch vụ Sàn dữ liệu quốc gia không phải xin cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh như các sàn khác, nhưng phải đảm bảo đầy đủ điều kiện về tổ chức, nhân sự, hạ tầng kỹ thuật, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân…
Chức năng quản lý, giám sát và chức năng vận hành trực tiếp phải được tách biệt để đảm bảo khách quan.

b) Các sàn dữ liệu khác

Là các sàn không thuộc nhóm sàn quốc gia, có thể do doanh nghiệp tư nhân hoặc tổ chức khác đứng ra tổ chức kinh doanh.
Được cung cấp dữ liệu từ cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành (do cơ quan chủ quản của tổ chức kinh doanh dịch vụ sàn đó quản lý) và dữ liệu do tổ chức, cá nhân ngoài nhà nước cung cấp.
Bắt buộc phải kết nối, chia sẻ dữ liệu với Sàn dữ liệu quốc gia thông qua Nền tảng chia sẻ, điều phối dữ liệu, đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất toàn hệ thống.
Mọi sàn dữ liệu (kể cả sàn quốc gia) đều phải đảm bảo mức độ an toàn hệ thống thông tin từ cấp độ 3 trở lên.

4. Sàn dữ liệu khác gì so với sàn thương mại điện tử thông thường?

Nhiều người dễ nhầm lẫn sàn dữ liệu với các sàn thương mại điện tử (TMĐT) như Shopee, Lazada… Tuy nhiên, hai mô hình này có bản chất khác nhau:

Tiêu chí	Sàn dữ liệu	Sàn thương mại điện tử
Đối tượng giao dịch	Dữ liệu, sản phẩm/dịch vụ về dữ liệu (quyền khai thác, sử dụng)	Hàng hóa hữu hình, dịch vụ tiêu dùng
Bản chất chuyển giao	Cấp quyền khai thác, sử dụng có thời hạn, có phạm vi (không chuyển giao quyền sở hữu)	Chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa
Cơ quan quản lý chuyên ngành	Bộ Công an (qua Trung tâm dữ liệu quốc gia)	Bộ Công Thương
Yêu cầu về an toàn hệ thống	Bắt buộc từ cấp độ 3 trở lên, kết nối với hệ thống tra cứu tập trung quốc gia	Theo quy định an toàn thông tin thông thường
Ràng buộc đặc thù	Khử nhận dạng dữ liệu cá nhân, kiểm tra nguồn gốc, thẩm định dữ liệu trước khi niêm yết	Kiểm duyệt sản phẩm, người bán theo quy định TMĐT
Cơ chế xác nhận giao dịch	Hợp đồng điện tử + văn bản xác nhận quyền khai thác, lưu trữ tối thiểu 10 năm	Hóa đơn, chứng từ mua bán thông thường

Điểm khác biệt cốt lõi: sàn dữ liệu không mua bán “vật phẩm” mà mua bán quyền khai thác, sử dụng dữ liệu — một loại tài sản vô hình đặc thù, đòi hỏi cơ chế kiểm soát nguồn gốc, chất lượng, và đặc biệt là bảo vệ dữ liệu cá nhân chặt chẽ hơn nhiều so với hàng hóa thông thường.

5. Hiệu lực thi hành và doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?

Nghị định 314/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 25/9/2026.

Với khoảng thời gian chuẩn bị không dài, các tổ chức, doanh nghiệp có liên quan nên chủ động rà soát và chuẩn bị các nội dung sau:

Xác định vai trò tham gia sàn dữ liệu: doanh nghiệp sẽ tham gia với tư cách Bên bán, Bên mua, tổ chức cung cấp dịch vụ trung gian dữ liệu, tổ chức phân tích – tổng hợp dữ liệu, hay tổ chức hỗ trợ định giá — mỗi vai trò có quyền và nghĩa vụ khác nhau theo Nghị định.
Chuẩn hóa hồ sơ pháp lý về dữ liệu: chuẩn bị đầy đủ tài liệu chứng minh nguồn gốc hợp pháp, quyền sở hữu/quyền khai thác dữ liệu dự kiến niêm yết hoặc chào bán, bao gồm cả tài liệu mô tả kỹ thuật, định dạng, trường thông tin.
Rà soát dữ liệu cá nhân: nếu dữ liệu dự kiến giao dịch có yếu tố dữ liệu cá nhân, cần thực hiện quy trình khử nhận dạng và tuân thủ đầy đủ Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 trước khi đưa lên sàn.
Đáp ứng điều kiện định danh, xác thực: đăng ký tài khoản giao dịch qua tài khoản định danh điện tử mức độ 02 (VNeID) đối với tổ chức, cá nhân trong nước; chuẩn bị hồ sơ hợp pháp hóa lãnh sự (nếu cần) đối với tổ chức, cá nhân nước ngoài.
Chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật và an ninh mạng: nếu doanh nghiệp có định hướng trở thành tổ chức kinh doanh dịch vụ sàn dữ liệu (sàn khác ngoài sàn quốc gia), cần đáp ứng yêu cầu an toàn hệ thống thông tin từ cấp độ 3 trở lên và khả năng kết nối với Sàn dữ liệu quốc gia.
Xây dựng chính sách quản lý rủi ro nội bộ: xác định cơ chế cảnh báo sớm, kiểm soát rủi ro trong quá trình xử lý, chia sẻ dữ liệu, đặc biệt với các sản phẩm dữ liệu có giá trị gia tăng.
Theo dõi văn bản hướng dẫn tiếp theo: một số nội dung kỹ thuật chi tiết (khung yêu cầu kỹ thuật tối thiểu về cấu trúc dữ liệu, kết nối, định danh…) sẽ do Bộ Công an và Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành, hướng dẫn cụ thể trong thời gian tới.

Hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn bị tham gia Sàn dữ liệu

Trong số các yêu cầu chuẩn bị theo Nghị định 314, hai nội dung đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật và pháp lý sâu nhất là rà soát dữ liệu cá nhân trước khi niêm yết và đáp ứng yêu cầu an toàn hệ thống thông tin từ cấp độ 3 trở lên.

Với dữ liệu có yếu tố dữ liệu cá nhân dự kiến đưa lên sàn giao dịch, doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện quy trình khử nhận dạng đúng chuẩn và tuân thủ đầy đủ Luật BVDLCN 2025 trước khi niêm yết. 405CYSE hỗ trợ rà soát và đánh giá tác động xử lý dữ liệu cá nhân (DPIA), tư vấn quy trình khử nhận dạng phù hợp với từng loại dữ liệu cụ thể, đảm bảo dữ liệu sau khi khử nhận dạng vẫn giữ được giá trị thương mại nhưng không còn khả năng truy vết ngược về cá nhân.

Với doanh nghiệp có định hướng trở thành tổ chức kinh doanh dịch vụ sàn dữ liệu (ngoài sàn quốc gia), yêu cầu bắt buộc về an toàn hệ thống thông tin từ cấp độ 3 trở lên theo Nghị định 85/2016/NĐ-CP là điều kiện tiên quyết. 405CYSE cung cấp dịch vụ kiểm định an toàn hệ thống IT theo mô hình 5P SYNS, đánh giá toàn diện hạ tầng hiện tại so với yêu cầu cấp độ 3, xác định khoảng cách cụ thể và xây dựng lộ trình khắc phục để doanh nghiệp đủ điều kiện kỹ thuật tham gia vận hành sàn dữ liệu đúng thời hạn.

Xem chi tiết dịch vụ kiểm định bảo mật của 405CYSE tại đây

Nghị định 314/2026/NĐ-CP đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi lần đầu tiên tại Việt Nam, dữ liệu chính thức được thừa nhận và vận hành như một loại tài sản có thể giao dịch có tổ chức, minh bạch và chịu sự giám sát của nhà nước. Đây vừa là cơ hội kinh tế mới cho doanh nghiệp sở hữu nguồn dữ liệu có giá trị, vừa là bài toán tuân thủ phức tạp đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng cả về pháp lý lẫn kỹ thuật.

Với thời gian chuẩn bị không dài trước ngày nghị định chính thức có hiệu lực, doanh nghiệp không nên chờ đến khi có đầy đủ văn bản hướng dẫn chi tiết mới bắt đầu hành động. Việc chủ động rà soát vai trò tham gia, chuẩn hóa hồ sơ pháp lý về dữ liệu và đặc biệt là xử lý đúng chuẩn phần dữ liệu cá nhân ngay từ bây giờ sẽ giúp doanh nghiệp sẵn sàng nắm bắt cơ hội từ thị trường giao dịch dữ liệu mới, thay vì phải chạy theo tuân thủ trong thế bị động khi quy định chính thức có hiệu lực.